Skioliometry

Skoliometr to narzędzie diagnostyczne używane w medycynie do pomiaru krzywizny kręgosłupa, zwanej skoliozą. Skolioza jest stanem, w którym kręgosłup ma boczną krzywiznę, tworząc literę "S" lub "C" zamiast być prosto wyprostowany. Skoliometr jest wykorzystywany w celu oceny stopnia skrzywienia kręgosłupa i monitorowania jego postępu.

Skoliometr to zazwyczaj prosty instrument składający się z ruchomej wskazówki lub podziałki, która jest przykładana do pleców pacjenta. Lekarz lub fizjoterapeuta umieszcza skoliometr na różnych poziomach kręgosłupa i odczytuje wyniki. Wynik pomiaru pokazuje kąt skrzywienia kręgosłupa i pomaga w ocenie stopnia zaawansowania skoliozy.

Skoliometry do badań przesiewowych w kierunku skoliozy

Skoliometr to prosty przyrząd do oceny rotacji tułowia, używany głównie w badaniach przesiewowych w kierunku skoliozy. Skolioza to trójpłaszczyznowa deformacja kręgosłupa – oprócz bocznego skrzywienia kręgi rotują, a wraz z nimi żebra i mięśnie przykręgosłupowe. Ta rotacja tworzy garb żebrowy lub wał lędźwiowy, który skoliometr pozwala zmierzyć w stopniach.

Badanie trwa chwilę, nie wymaga przygotowania pacjenta i nie wiąże się z żadnym narażeniem. Dlatego skoliometr w fizjoterapii jest podstawowym narzędziem w gabinetach zajmujących się wadami postawy, a także u lekarzy rodzinnych, pediatrów i ortopedów.

ㅤ

Jak działa skoliometr

Typowy skoliometr ma kształt płaskiej, wygiętej łukowato listwy z wycięciem na wyrostki kolczyste i wbudowaną poziomicą kulkową lub wskaźnikiem cyfrowym. Przykłada się go poprzecznie do pleców, a odczyt pokazuje, o ile stopni jedna strona tułowia jest wyżej od drugiej.

Skoliometrem mierzy się:

• kąt rotacji tułowia (ATR) w odcinku piersiowym, piersiowo-lędźwiowym i lędźwiowym,

• różnice między kolejnymi badaniami tego samego pacjenta,

• asymetrię, która może wskazywać na potrzebę dalszej diagnostyki.

Trzeba pamiętać, że skoliometr nie mierzy kąta Cobba – ten określa się na zdjęciu RTG. Wynik ATR jest wskazówką, czy pacjenta skierować dalej.

ㅤ

Badanie skoliometrem krok po kroku

Badanie łączy się z testem Adamsa. Pacjent stoi ze złączonymi stopami i powoli pochyla się do przodu, z ramionami swobodnie zwieszonymi. Badający patrzy na plecy od tyłu i przesuwa skoliometr wzdłuż kręgosłupa – od odcinka piersiowego do lędźwiowego – notując najwyższy odczyt w każdym odcinku.

Kilka zasad, które poprawiają powtarzalność pomiaru:

• pacjent stoi boso, na równym podłożu,

• przyrząd przykłada się lekko, bez dociskania do skóry,

• środek skoliometru ustawia się nad wyrostkami kolczystymi,

• kolejne badania najlepiej wykonywać w tej samej pozycji i o podobnej porze.

Jeśli odczyt przekracza przyjęty próg, pacjenta kieruje się do lekarza i na badanie obrazowe.

ㅤ

Skolioza – dlaczego wczesne badanie ma znaczenie

Skolioza idiopatyczna rozwija się zwykle w okresie szybkiego wzrostu i przez długi czas nie boli. Niewielkie skrzywienie łatwo przeoczyć, dopóki asymetria nie stanie się widoczna gołym okiem. Regularne badanie skoliozy u dzieci i młodzieży pozwala zauważyć zmiany wcześnie, kiedy jest więcej możliwości postępowania zachowawczego.

Skoliometr przydaje się też w kontroli w trakcie terapii – kolejne pomiary pokazują, czy rotacja tułowia się zmienia.

ㅤ

Skoliometr w pracy lekarza i fizjoterapeuty

Lekarze używają skoliometru głównie przy:

• badaniach przesiewowych dzieci i młodzieży,

• wizytach kontrolnych u pacjentów z rozpoznaną skoliozą,

• ocenie, czy potrzebne jest kolejne zdjęcie RTG.

Fizjoterapeuci korzystają z niego, żeby:

• udokumentować stan wyjściowy przed ćwiczeniami korekcyjnymi,

• obserwować zmiany w trakcie terapii,

• pokazać pacjentowi i rodzicom konkretne liczby zamiast ogólnego opisu.

ㅤ

Rodzaje skoliometrów

Najczęściej spotyka się dwa typy:

• skoliometry mechaniczne – z poziomicą kulkową i podziałką kątową, bez baterii, odporne na upadki,

• skoliometry cyfrowe – z wyświetlaczem, czasem z pamięcią wyników lub połączeniem z aplikacją.

Skoliometr pediatryczny różni się zwykle mniejszym rozstawem podpór, dzięki czemu lepiej leży na wąskich plecach dziecka. Dobry skoliometr ma czytelną skalę, stabilnie przylega do pleców i daje powtarzalny wynik przy kolejnych pomiarach.

ㅤ

Zalety badania skoliometrem

• badanie jest szybkie i nieinwazyjne, więc można je powtarzać przy każdej wizycie,

• pomaga ograniczyć zdjęcia RTG do sytuacji, w których są faktycznie potrzebne,

• daje liczbę, którą łatwo porównać w czasie,

• sprawdza się przy badaniach przesiewowych większych grup, np. w szkołach.

Skoliometr nie zastępuje diagnostyki lekarskiej, ale jest prostym sposobem na wyłapanie osób, które jej potrzebują, i na kontrolę w trakcie ćwiczeń korekcyjnych.