Czym jest entezopatia? Rodzaje entezopatii, przyczyny, objawy i leczenie

2024-02-16

Czym jest entezopatia?

Entezopatia to termin medyczny określający schorzenie lub uraz dotyczący entez, czyli miejsc, w których ścięgna, więzadła lub mięśnie przyczepiają się do kości, stanowiąc istotne punkty przenoszenia sił działających na układ ruchu. Te obszary są szczególnie podatne na przeciążenia, co często skutkuje występowaniem bólu w ich otoczeniu. Ciągłe przeciążenia tych miejsc mogą prowadzić do entezopatii.

Entezopatia to forma zapalenia lub uszkodzenia spowodowana na przykład przeciążeniem, urazem, przewlekłym naciskiem lub w wyniku procesów zapalnych. Entezopatia może występować w różnych częściach ciała, w tym w okolicach łokci, kolan, pięt, bioder czy ramion. Objawy mogą obejmować ból, obrzęk, sztywność i ograniczenie ruchomości w dotkniętym obszarze. Leczenie entezopatii często obejmuje odpoczynek, fizjoterapię, leczenie farmakologiczne i w niektórych przypadkach interwencje chirurgiczne.

 

Tendinopatia a entezopatia - różnice w pojęciach stanu zapalnego

Tendinopatia i entezopatia to dwa powiązane, lecz różne schorzenia tkanki ścięgnistej. Tendinopatia odnosi się do ogólnego stanu zapalnego lub uszkodzenia ścięgna, często spowodowanego przez przeciążenie, a dotyczy środkowej części ścięgna, daleko od przyczepów do kości. Objawia się bólem, sztywnością i ograniczeniem ruchomości w obszarze dotkniętym ścięgnem, na przykład w okolicy łokcia lub kolana.

Entezopatia natomiast koncentruje się na miejscu przyczepu ścięgna do kości, gdzie dochodzi do stanu zapalnego lub uszkodzenia zwanego entezą. Objawy entezopatii mogą być podobne do tendinopatii, lecz lokalizują się bardziej w okolicach przyczepów ścięgnistych, na przykład na pięcie w przypadku entezopatii rozcięgna podeszwowego.

 

Jak powstają entezopatie? 

Entezopatia to patologiczny proces, który najczęściej wywoływany jest przez nadmierną ekspozycję na przeciążenia. W przypadku tej dolegliwości, obszary przyczepu ścięgien lub więzadeł do kości ulegają niekorzystnym zmianom. Entezopatia może dotyczyć różnych obszarów ciała, ale najczęściej występują w stawach kolanowych, łokciowych, ramiennych i w obrębie stóp.

  

Jakie są przyczyny entezopatii?

Entezopatia, mimo, że może mieć różnorodne źródła, najczęściej wynika z ogólnego przeciążenia obszarów entez – miejsc przyczepu mięśni czy więzadeł do kości. To jednak tylko jedna strona medalu, ponieważ entezopatie mogą również rozwijać się u jednostek po przebytych urazach lub kontuzjach.

Kolejnym istotnym czynnikiem predysponującym są powtarzające się ruchy w danym stawie, co podkreśla wagę właściwej techniki treningowej i rekreacyjnej.

Ponadto, istnieją również mniej znane przyczyny entezopatii, w tym choroby o charakterze immunologicznym, takie jak łuszczycowe zapalenie stawów czy różne postaci spondyloartropatii, czyli grup chorób obejmujących zapalenia stawów kręgosłupa i kończyn. Te schorzenia mogą wpływać na procesy zapalne w obszarze entez, przyczyniając się do wystąpienia dolegliwości. Dodatkowo, czynniki genetyczne odgrywają istotną rolę, ponieważ pewne dziedziczne cechy mogą zwiększać skłonność jednostki do rozwinięcia entezopatii. W związku z tym, zrozumienie wieloaspektowego charakteru entezopatii jest kluczowe dla skutecznego leczenia i prewencji.

 

Jakie są objawy entezopatii?

Dominującym objawem entezopatii jest odczuwany ból w obszarze przyczepu ścięgna lub więzadła. Charakter bólu może mieć różnorodne formy, manifestując się jako skurczowy, tępy lub pulsujący. Doświadczanie bólu może następować szczególnie podczas wykonywania aktywności, które angażują mięsień przyczepiający się do dotkniętej entezy.

Inne objawy entezopatii to między innymi:

  • ograniczenie zakresu ruchomości w stawie,
  • obrzęk i zaczerwienienie w obrębie przyczepu,
  • nadmierne napięcie mięśnia,
  • trudności z wykonywaniem określonych czynności angażujących mięsień objęty entezopatią,
  • osłabienie mięśni.

Rozpoznanie i właściwe zrozumienie charakterystyki bólu są kluczowe dla skutecznej terapii i rehabilitacji w przypadku entezopatii.

  

Diagnostyka entezopatii

Proces diagnostyki entezopatii opiera się przeważnie na dokładnym wywiadzie medycznym oraz ocenie klinicznej pacjenta. Aby właściwie zidentyfikować to schorzenie, istotne jest zebranie informacji od pacjenta dotyczących lokalizacji bólu, ewentualnych zmian w intensywności po wykonywaniu ćwiczeń oraz obecności bólu i tkliwości w danym obszarze podczas ucisku. Te charakterystyczne objawy są istotne w identyfikacji entezopatii.

Często do potwierdzenia występowania u pacjenta entezopatii wykorzystuje się badania obrazowe. Najczęściej wykorzystywane jest USG, ponieważ charakterystyczne dla entezopatii jest obniżenie echogeniczności obszaru przyczepu, pogrubienie entezy oraz występowanie zwapnień. W obrazie USG echogeniczność oznacza jasność danego obszaru. Jego obniżenie może świadczyć o toczeniu się procesu zapalnego w tym właśnie obszarze. W diagnostyce można także zlecić wykonanie obrazowania za pomocą rezonansu magnetycznego. W tym badaniu w przypadku entezopatii można zobaczyć obrzęk tkanek miękkich wokół określonego obszaru oraz obrzęk szpiku kostnego przy zajętym przyczepie mięśnia.

   

Najczęstsze rodzaje entezopatii

Entezopatia jest zmianą przeciążeniowo-zwyrodnieniową, która może pojawić się w każdym stawie naszego ciała, natomiast występują charakterystyczne miejsca, które są bardziej narażone na przeciążenia. Do najczęstszych entezopatii należą:

Entezopatia łokcia tenisisty

Entezopatia nadkłykcia bocznego kości ramienne czyli łokieć tenisisty to schorzenie charakteryzujące się bólem i stanem zapalnym w miejscu przyczepu ścięgien do zewnętrznej części kości ramiennej, znanej jako nadkłykieć boczny. Jest to częsta dolegliwość. Objawy obejmują ból w okolicy zewnętrznej strony łokcia, który może nasilać się podczas chwytania lub podnoszenia przedmiotów, a także podczas wykonywania obrotów nadgarstkiem.

Entezopatia łokcia golfisty

Entezopatia nadkłykcia przyśrodkowego jest schorzeniem dotyczącym stanu zapalnego i bólu w okolicy przyczepu ścięgien do nadkłykcia przyśrodkowego kości ramiennej. Często występuje u osób uprawiających sporty rzucające lub wśród tych, którzy wykonują powtarzalne ruchy ramieniem. Charakterystycznym objawem jest ból w okolicy wewnętrznej strony łokcia, który może nasilać się podczas ruchów zginania i obracania przedramienia. Schorzenie to może prowadzić do ograniczenia ruchomości w stawie łokciowym i wpływać na wykonywanie codziennych czynności.

Entezopatia ścięgna Achillesa

Entezopatia ścięgna Achillesa jest schorzeniem charakteryzującym się bólem i zapaleniem w miejscu przyczepu ścięgna Achillesa do kości piętowej.  Objawy obejmują ból w tylnej części stopy, zwłaszcza podczas chodzenia lub biegania, oraz sztywność i obrzęk w okolicy pięty. Diagnostyka opiera się na badaniu fizykalnym oraz obrazowaniu, na przykład rezonansem magnetycznym czy ultrasonografią. Leczenie może obejmować zmianę aktywności fizycznej, fizjoterapię, leki przeciwzapalne, a w cięższych przypadkach interwencje chirurgiczne. Ważne jest odpowiednie rozciąganie i wzmocnienie mięśni łydki, aby zapobiegać powtórnym urazom i wspierać proces leczenia.

Entezopatia rozcięgna podeszwowego

Zapalenia rozcięgna podeszwowego to schorzenie charakteryzujące się bólem i stanem zapalnym w miejscu przyczepu rozcięgna podeszwowego do kości piętowej. Jest to jedna z najczęstszych przyczyn bólu pięty, szczególnie wśród biegaczy, osób z nadwagą oraz tych, którzy spędzają dużo czasu na stojąco. Objawy obejmują ostry, piekący ból w okolicy pięty, który zazwyczaj nasila się rano po wstaniu z łóżka lub po długotrwałym siedzeniu. Schorzenie to może również powodować ból podczas chodzenia, biegania lub stania, utrudniając codzienne funkcjonowanie.

Entezopatia kolana skoczka

Entezopatia więzadła rzepki nazywana jest pospolicie kolanem skoczka.  W przypadku entezopatii więzadła rzepki mamy do czynienia z  bólem i stanem zapalnym w miejscu przyczepu więzadła rzepki do kości. Najczęściej dotyka sportowców, zwłaszcza tych uprawiających dyscypliny z intensywnym wykorzystaniem kolan, jak bieganie, skoki czy piłka nożna. Objawy to przede wszystkim ból poniżej rzepki, który nasila się podczas aktywności fizycznej, zwłaszcza przy zginaniu i prostowaniu kolana. Schorzenie to może również powodować obrzęk wokół rzepki i uczucie sztywności w kolanie. Entezopatia więzadła rzepki jest często związana z przeciążeniem stawu kolanowego, szczególnie u młodych aktywnych osób.

Entezopatia biodra

Entezopatia biodra jest schorzeniem charakteryzującym się bólem i stanem zapalnym w miejscach przyczepu ścięgien do kości biodrowej. Objawy entezopatii biodra obejmują ból w okolicy pachwiny, boku lub tylnej części biodra, który może nasilać się podczas aktywności fizycznej lub po dłuższym siedzeniu. Schorzenie to może również prowadzić do ograniczenia zakresu ruchu w stawie biodrowym, co może wpływać na codzienne funkcjonowanie.

Entezopatia krętarza większego kości udowej

Entezopatia krętarza większego kości udowej to stan zapalny i ból w miejscu przyczepu ścięgien mięśni pośladkowych do wypukłej części kości udowej, zwanego krętarzem większym. Jest to często spotykane schorzenie, szczególnie u osób aktywnych fizycznie, które wynika z przeciążenia, urazu lub procesów zwyrodnieniowych. Charakterystyczne objawy to ból w okolicy biodra, nasilający się przy aktywności i ograniczający zakres ruchu.

Entezopatia barku

Entezopatia barku jest stanem zapalnym lub uszkodzeniem w miejscu przyczepu ścięgien do kości w obrębie stawu barkowego. Zazwyczaj dotyka ścięgien mięśni rotatorów, które są kluczowe dla ruchów i stabilności barku. Schorzenie to jest często spotykane u osób wykonujących powtarzalne ruchy ramionami, jak sportowcy, pracownicy fizyczni czy muzycy. Objawy entezopatii barku obejmują ból, sztywność i ograniczenie zakresu ruchu w stawie barkowym, co może wpływać na wykonywanie codziennych czynności. Ból może nasilać się przy podnoszeniu ramienia, sięganiu za siebie lub podczas snu, zwłaszcza kiedy ciało znajduje się w pozycji naciskającej na bark.

Entezopatia guza kulszowego

Entezopatia guza kulszowego to stan zapalny i ból w miejscu przyczepu ścięgien, zwłaszcza ścięgna mięśnia pośladkowego wielkiego, do guza kulszowego kości biodrowej. Jest to często spotykane schorzenie u sportowców, szczególnie tych uprawiających dyscypliny wymagające intensywnego używania nóg, jak bieganie czy jazda na rowerze. Objawy obejmują ból w okolicy pośladka, który może promieniować w dół nogi, nasilający się przy aktywnościach takich jak bieganie, wchodzenie po schodach, czy długie siedzenie. Schorzenie to może także prowadzić do ograniczenia zakresu ruchu w stawie biodrowym. Entezopatia guza kulszowego może być mylona z innymi problemami biodrowymi, co podkreśla znaczenie dokładnej diagnozy.

   

Profilaktyka entezopatii

Zapobieganie entezopatiom jest kluczowym elementem utrzymania zdrowia układu ruchu i minimalizowania ryzyka wystąpienia schorzeń związanych z przyczepami mięśni, powięzi i więzadeł do kości.

Oto kilka skutecznych metod:

  • Regularna rozgrzewka - dzięki której dokładnie należy przygotować mięśnie, ścięgna do aktywności fizycznej. Tym sposobem zmniejsza się ryzyko urazów, kontuzji oraz powstających mikrourazów z powodu mało przygotowanego mięśnia do pracy.
  • Odpowiednia technika treningu - jest to szczególnie ważne, gdy dopiero rozpoczyna się drogę z daną dyscypliną sportową. W przypadku łokcia tenisisty dolegliwości odczuwają nie zawodowcy, lecz amatorzy, którzy błędnie nauczyli się techniki tego skomplikowanego sportu.
  • Stopniowy wzrost intensywności treningu - zbyt szybkie zwiększenie obciążenia treningowego może powodować kontuzje oraz mikrourazy w mięśniach, które nie są przygotowane do przyjęcia takiego obciążenia.
  • Zadbanie o odpowiedni wypoczynek i regenerację - istotnym jest, aby nie przeciążać organizmu i zadbać o jego regenerację. Należy również pamiętać o zdrowym śnie.
  • Zdrowa dieta i nawadnianie - jak w wielu jednostkach chorobowych spożywanie odpowiedniej ilości witamin i składników odżywczych jest ważna dla organizmu i jego funkcjonowania. Także nawodnienie jest ważne, aby utrzymać tkankę elastyczną i funkcjonalną.

Zastosowanie tych strategii prewencyjnych może istotnie zmniejszyć ryzyko wystąpienia entezopatii i przyczynić się do długotrwałego utrzymania zdrowia układu ruchu.

   

Leczenie entezopatii

Jak wygląda leczenie entezopatii? W związku z tym, że entezopatia jest zmianą zmianą przeciążeniowo-zwyrodnieniową przyczepu ścięgna mięśnia do kości wymaga indywidualnej diagnostyki przez specjalistę. Na szczęście współczesna medycyna dysponuje wieloma sposobami radzenia sobie z problemem. Metody leczenia entezopatii obejmują różnorodne podejścia, skierowane zarówno na złagodzenie objawów (leczenie zachowawcze), jak i poprawę ogólnej kondycji obszarów entez.

Plan terapeutyczny zazwyczaj dostosowywany jest do indywidualnych potrzeb pacjenta, uwzględniając specyfikę dolegliwości i stopnia zaawansowania schorzenia.

Leczenie farmakologiczne - zazwyczaj stosuje się leki przeciwbólowe oraz przeciwzapalne, aby zmniejszyć dolegliwości pacjenta i wspierać proces gojenia się tkanki. W leczeniu entezopatii często stosuje się niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ), które pomagają w redukcji bólu i stanu zapalnego. NLPZ, takie jak ibuprofen, naproksen czy diklofenak, działają poprzez hamowanie działania enzymów odpowiedzialnych za produkcję prostaglandyn, substancji wywołujących zapalenie i ból. Są one skuteczne w krótkoterminowej terapii, zmniejszając dyskomfort i umożliwiając lepszą mobilność, co jest ważne w początkowej fazie leczenia entezopatii. 

Leczenie operacyjne entezopatii jest zazwyczaj opcją rozważaną, gdy konserwatywne metody, takie jak leki, fizjoterapia czy zmiany w aktywności fizycznej, okazują się nieskuteczne. Procedury chirurgiczne mogą obejmować usunięcie uszkodzonych fragmentów ścięgna, uwolnienie napięć w okolicach przyczepu ścięgnistego lub naprawę pęknięć. Operacja jest zwykle stosowana jako ostatnia deska ratunku i wymaga późniejszej rehabilitacji, aby przywrócić pełną funkcjonalność i zminimalizować ryzyko nawrotów.

 

Fizjoterapia entezopatii

Fizjoterapia - podstawą leczenie entezopatii jest połączenie leków z fizjoterapią. Metody fizjoterapeutyczne są zależne od stanu pacjenta oraz jego możliwości. W fazie ostrego bólu zazwyczaj korzysta się z form przeciwbólowych i przeciwzapalnych fizjoterapii. Mogą to być:

  • Fizykoterapia - w tym laseroterapia, krioterapia, ultradźwięki bądź prądy. Bardzo skutecznym zabiegiem stosowanym na te schorzenia jest fala uderzeniowa. W przypadku entezopatii łokcia lub innego przyczepu ścięgna mieśnia do kości efektywność fali uderzeniowej powinna być widoczna po trzech zabiegach (w przypadku braku efektu zabiegów nie powinno się kontynuować).
  • Stosowanie stabilizatorów mające na celu unieruchomienie, które odciążają bolesny obszar i ograniczają zakres ruchu w stawie


Gdy już pacjent wyjdzie z fazy ostrej można stosować inne techniki, które pozwolą zwiększyć zakres ruchomości, zmniejszyć napięcie tkanek oraz wzmocnić odpowiednie mięśnie. Tutaj najczęściej korzysta się z terapii manualnej, terapii tkanek miękkich oraz kinezyterapii, czyli ćwiczeń.

Kluczowym aspektem terapii entezopatii jest wzmacnianie osłabionych grup mięśni oraz edukacja pacjenta w zakresie właściwej biomechaniki ciała, która mogła przyczynić się do wystąpienia dolegliwości. Jeśli technika wykonywanej aktywności fizycznej była czynnikiem inicjującym problem, zaleca się skonsultowanie się z trenerem danej dyscypliny sportowej. Nauka poprawnej techniki pod jego nadzorem może odgrywać istotną rolę w redukcji obciążeń na obszary entez, przyczyniając się do skutecznego zarządzania schorzeniem.

Wprowadzenie korzystnych zmian w stylu życia stanowi kluczową strategię w profilaktyce i zapobieganiu nawrotom entezopatii:

  • regularna aktywność fizyczna,
  • odpowiednia technika dyscypliny sportowej,
  • unikanie jednostronnego obciążenia,
  • regularne oceny i kontrole u fizjoterapeuty,
  • dbanie o regeneracje i sen.

Ważne jest, aby leczenie entezopatii było holistyczne i dostosowane do indywidualnych potrzeb pacjenta. Regularne monitorowanie postępu oraz współpraca z zespołem specjalistów, takimi jak lekarz ortopeda, fizjoterapeuta i terapeuta zajęciowy, może przyczynić się do skutecznego zarządzania tym schorzeniem.

W świetle współczesnego stylu życia, w którym aktywność fizyczna odgrywa kluczową rolę, zrozumienie i właściwe zarządzanie entezopatiami staje się niezwykle istotne dla utrzymania zdrowia układu ruchu. Dolegliwości związane z obszarami przyczepu mięśni, powięzi czy więzadeł mogą być wyzwaniem, jednak skuteczne środki prewencyjne i terapeutyczne pozwalają na skuteczne przeciwdziałanie tym schorzeniom.

 

Piśmiennictwo:
1. Iwona Sudoł-Szopińska, Brygida Kwiatkowska, Monika Prochorec-Sobieszek, Włodzimierz Maśliński “Entezopatie i zapalenie entez. Część I. Etiopatogeneza” Journal of Ultrasonography 2015; 15: 72–84
2. Pomorska E i wsp. “Zapalenie przyczepów ścięgnistych – tam gdzie zaczyna się spondyloartropatia” Alergia Astma Immunologia 2020, 25 (4): 198-206

Reumatoidalne zapalenie stawów (RZS) - objawy i leczenie

Reumatoidalne zapalenie stawów to choroba autoimmunologiczna dotykająca miliony ludzi na świecie. Poznaj objawy, metody diagnostyczne i metody leczenia RZS.

16.01.2024
Czym jest powięź i jakie pełni funkcje w naszym organiźmie?

Powięź to tkanka łączna otaczająca komórki naszego ciała. Poznaj czym jest i jakie pełni funkcje w naszym organizmie.

22.12.2023
Ból kręgosłupa lędźwiowego

Ból w odcinku lędźwiowym kręgosłupa (ból pleców) jest często spotykany u pacjentów zgłaszających się do gabinetów fizjoterapeutycznych.

19.12.2023
Pokaż więcej wpisów z Luty 2024
Zaufane Opinie IdoSell
4.78 / 5.00 2392 opinii
Zaufane Opinie IdoSell
2024-04-15
Jestem zadowolony z łatwości złożenia zamówienia i szybkości reakcji na zamówienie i dostarczenia towaru.
2024-04-15
Jak najbardziej ok
pixel